• امروز : جمعه - ۳ اردیبهشت - ۱۴۰۰
  • برابر با : 12 - رمضان - 1442
  • برابر با : Friday - 23 April - 2021
3

مقایسه اقتصاد مازندران با ۸ استان صنعتی کشور

  • کد خبر : 1487
  • 23 دی 1399 - 8:15
مقایسه اقتصاد مازندران با ۸ استان صنعتی کشور

این نوشته، سعی دارد با بررسی مختصری از تاریخچه استقلال اقتصادی مازندران و مقایسه آن با سایر استانهای موفق از نظر اقتصادی، دلایل عدم رشد اقتصادی و نیز فرودستی در حوزه های سیاسی را بررسی نماید. بررسی تاریخی اقتصاد مازندران، نشان می دهد که این منطقه، در سیر قدمت تاریخی خویش، همواره اقتصادی مستقل و […]

این نوشته، سعی دارد با بررسی مختصری از تاریخچه استقلال اقتصادی مازندران و مقایسه آن با سایر استانهای موفق از نظر اقتصادی، دلایل عدم رشد اقتصادی و نیز فرودستی در حوزه های سیاسی را بررسی نماید.
بررسی تاریخی اقتصاد مازندران، نشان می دهد که این منطقه، در سیر قدمت تاریخی خویش، همواره اقتصادی مستقل و پویا داشته است. طبرستان، اولین پایگاه علویان و پذیرش تشیع است، بی آنکه کوچکترین خدشه ای به ارکان زندگی اقتصادی مردمانش وارد شود. اگرچه، علل و عوامل مختلفی در این موضوع دخیل بوده، اما تشکیل حکومت مستقل علویان در طبرستان، ریشه در استقلال اقتصادی و به تبع آن استقلال فکری این دیار از حکام و خلفای مرکزی نیز دارد.
نظام اقتصادی مازندران، یک نظام اقتصادی هماهنگ بوده که در آن، کشاورزی و صنعت در کنار یکدیگر و در درجه اول برای تامین نیاز جامعه، توسعه یافته بود و مقداری از محصولات نیز در حد متعادل و متعارف صادر می شد. پایه های استقلال اقتصادی طبرستان، در موارد ذیل نهفته است: زمین، دام و طیور، آب، دریا، سنگ و معدن، جنگل و مرتع، صنعت متناسب، تجارت و …. زمین حاصلخیز و در پی آن، کشاورزی و دامپروری از قدیم الایام رکن اساسی اقتصاد این دیار بوده است. کشاورز، تنها تکیه بر خویش دارد و خدای خویش. کارخانجات مهم نساجی، دانه های روغنی، سنگ و معدن، سفال، چوب، شیلات، دامداری و مرغداری صنعتی و … صنایع مهمی هستند که از گذشته در طبرستان بنیان نهاده شده بودند. وجود دریا، امکان تجارت با شرق اروپا را از مسیر روسیه هموار می ساخت. این همه، به همراه سخت کوشی و نجابت مردم طبرستان در بستر فرهنگ بومی ملهم از طبیعت، زمینه ای را فراهم آورده بود که کمتر دوره ای شاهد استعمار و استثمار این سرزمین هستیم.
بی شک، وجود استقلال اقتصادی، پذیرش باورهای غلط و نیز تحکم و استثمار را غیر ممکن می ساخت. مردمی که، همه چیز را از خدا می طلبند و نان فکر و بازوی خویش را می خورند را به سادگی نمی توان زیر یوغ استثمار و استعمار کشید.
در طول سالیان اخیر، مخصوصا چند دهه گذشته، دوری جستن از فرهنگ کشاورزی، رها کردن دامپروری، از بین رفتن کارخانجات مهم منطقه از جمله چیت سازی، به تاراج رفتن جنگل ها و … زمینه ای را فراهم آورده که دیگر از آن استقلال اقتصادی، کمتر نشانی می توان جست. فرار تحصیلکردگان مازندران به استانهای همجوار مخصوصا تهران و حجم زیاد بیکاران، نشان از اقتصادی مرده در این استان دارد که تاثیر شگرفی بر سایر ارکان و امور این منطقه نهاده است.
اگر مقایسه ای گذرا بین ۸ استان مهم با اقتصادی شکوفا با منطقه مازندران داشته باشیم، به نکاتی جالبی دست خواهیم یافت. استان های تهران، اصفهان، یزد، کرمان، آذربایجان، خراسان٬ فارس و سمنان، تقریبا، مهم ترین اقتصادهای ایران را در کف خود گرفته اند و تقریبا کمترین نرخ بیکاری نیز مربوط به این استانهاست. تحقیقات نشان می دهند که پویایی، رشد و توسعه اقتصادی این استانها اساسا بستگی به پتانسیل ها و فعالیت هایی دارد که سرچشمه شان در خارج از این استانها است. آنها باید مواد غذایی و مواد اولیه خام مورد نیازشان را از استانهای ضعیف تر وارد کنند و مازاد مواد تولیدی را به بازار این استانها صادر نمایند. از این رو، تداوم اوضاع اقتصادی این استانها منوط به جهت دادن به فعالیت های اقتصادی استانهای ضعیف تر و دارای منابع طبیعی فراوان است. اینکه، چه فرهنگی در این استانها نهادینه گشته و چگونه اقتصاد خویش را تولید می کنند، جای این مقال نیست، لکن، نکته قابل تأملی در این میان نهفته است و آن اینکه، اکثر شخصیت های ملی نیز، از این استانها برخواسته اند. از روسای جمهور گرفته تا وزرا و معاونین و سایر نخبگان و تاثیرگذاران سیاسی، اجتماعی و اقتصادی. تقریبا می توان چنین آماری بدست داد که اکثر شخصیت های تاثیر گذار ایران، از این استانهای فرادست و توسعه یافته می باشند. آیا تاکنون اندیشیده ایم که دلیل این تاثیرگذاری چیست؟ همبستگی موجود بین اقتصاد پویا و تاثیرگذاری در مقولات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی محل تأمل است.
در کنار این تفاوت، دو اقتصاد و دو نحوه تولید زندگی برقرار است. باید ریشه را در استقلال و فرهنگ اقتصادی آنها جستجو کرد که زمینه ساز استقلال فکری مردمان آن نیز بوده است. هیچ پیشرفتی را نمی توان مشاهده نمود، مگر آنکه قبل از هر چیز، فرهنگ پیشرفت ایجاد شده باشد. این امر که در بدنه اجتماعی این مردم نفوذ کرده، زمینه مساعدی را برای رشد فرهنگی، کار گروهی، تشکیل گروههای تاثیرگذار، و در نهایت تاثیرگذاری در سطح کلان ملی فراهم نموده است.
مازندران، مواجه با اشکالاتی است که مانع بزرگی بر سر راه توسعه و پیشرفت آن فراهم نموده است، از جمله:
الف- عدم رشد کشاورزی: بزرگترین ضربه ای که مازندران را مبتلا به چنین روزی نموده است، دوری جستن از فرهنگ کشاورزی است. اینک غاطبه جوانان این منطقه، کمترین گرایشی به کشاورزی و دامداری ندارند. فرهنگی که هیچ نوع وابستگی به برون را تحمل نمی کرد، فرهنگی که متکی به توانمندیها و امکانات درونی بود، فرهنگی که یکپارچگی و اتحاد را در درون خویش نهادینه ساخت، دیگر نشانی از آن در شرق مازندران هویدا نیست. اما علت آن چیست؟ مهم ترین عامل، عدم توجه به کشاورزی مدرن و عدم حمایت از کشاورزان است. امروزه، بسیاری از کشورها (مانند هلند و …) مزیت نسبی تولیدات خود را در کشاورزی می بینند.
ب- پناه بردن به بوروکراسی اداری: شیوع تحصیلات نامتناسب با نیازهای منطقه، این باور را در نسل جوان ایجاد نمود که باید شغل اداری بگزینند و پناه بردن به طبیعت و زمین را برای خویش عار می دانند. بسیاری از جوانان تحصیلکرده و بیکار این منطقه از خانواده های کشاورزند، زمین مهیاست، اما گرایشی به کشاورزی وجود ندارد. اگر بررسی درستی از زمین های تحت کشت منطقه شرق مازندران صورت گیرد، نتایج بدست آمده تکان دهنده است. بسیاری از زمین ها بلامصرف است و اگر هم کشتی صورت می گیرد، با کیفیت پایین و از سر رفع تکلیف است نه به عنوان برنامه ای حساب شده برای ایجاد درآمد و تولید. اگرچه موانع موجود بر سر راه کشاورزی نیز بر این امر دامن زده، با این حال، فرار نسل جوان منطقه از کشاورزی و دامداری، جای بررسی دارد.
ج- تعطیلی کارخانجات منطقه: اکثر کارخانجات قدیمی که منطبق با امکانات طبیعی منطقه بوده، از گردونه اقتصادی خارج گشته اند و یا سطح تولید خویش را به حداقل رسانده اند. برای نمونه، چیت سازی که یکی از قدیمی ترین صنایع وابسته به کشاورزی و دامپروری بوده، در اثر حوادث غیر متعارف، ورشکسته و نابود شد. شرکتی که ظرفیت اشتغال قریب به ۲۰۰۰ نفر را بطور مستقیم و صدها نفر را بطور غیر مستقیم داشت، در اثر سوء استفاده و ضعف مدیریت، نابود گشت. از این دست فراوانند شرکتها و کارخانجاتی که به ورطه نابودی کشانده شدند و بر بیکاری این منطقه دامن زده اند.
د- عدم توجه به مدیریت بومی: بسیاری از مراکز حساس و کلیدی منطقه، تحت مدیریت مدیرانی خارج از منطقه است که نگاه بومی به منطقه ندارند و طبعا دلسوزی لازم برای توسعه منطقه به نمایش نمی گذارند.
ه- فقدان فرهنگ کار: تعریف درستی از کار و کسب درآمد برای بسیاری از تحصیلکردگان منطقه صورت نگرفته و این درک نادرست از کار، زمینه بیکاری خودساخته را فراهم آورده است.
و- عدم مدیریت صحیح نیروی انسانی: نداشتن الگوی درست توسعه بهمراه عدم نظارت صحیح بر عملکرد دستگاهها، موجبات تشدید چرخه غلط اقتصادی و کاهش کسب و کار را فراهم آورده است.
راه برون رفت از این بحران، نگاه و تکیه به درون است. برای رهایی از این دور باطل، باید انقلابی فرهنگی در درون اتفاق افتد. باید با تغییر مناسبات اقتصادی، مناسبات اجتماعی، سیاسی و فرهنگی را نیز دگرگون ساخت و منطقه مازندران را به سطح بالاتر اقتصادی و اجتماعی ترقی داد. مازندران این زمینه را در خود فراهم دارد که خود را نجات بخشد. امکانات طبیعی، مزیت نسبی بزرگی برای منطقه ایجاد می کند که با تغییر در الگوهای مدیریتی و چانه زنی در سطوح استانی و ملی و از همه مهمتر ایجاد اتحاد درونی، از این بن بست رهایی یابد تا آینده بیش از این، شاهد بیکاری تحصیلکردگان، فرار نخبگان و نابودی بنیانهای اجتماعی، فرهنگی و اخلاقی خویش نباشد. این همان اقتصاد مقاومتی در سطح منطقه ای است. اقتصادی بدون وابستگی و با تکیه بر امکانات داخلی.
الگوی مناسب توسعه مازندران، ضرورتی است که نخبگان و تاثیرگذاران منطقه (چه کسانی که در منطقه حضور دارند و چه کسانی که رحل اقامت در سایر مناطق را برگزیدند)، باید به فکر آن باشند. این، میسر نیست جز با به کارگیری توان فکری و مدیریتی اندیشمندان و متخصصینی که از سطح بالایی از درک اجتماعی برخوردارند و تجربه های گرانقدری در سایر مناطق داشته، از قدرت مدیریت بالایی برخوردارند. تلاشی خستگی ناپذیر و مداوم برای رهایی از فقر و عقب ماندگی با اتکاء به نیروی انسانی، علمی و طبیعی خود، که تنها راه حل ممکن برای غلبه بر موانع توسعه نیافتگی خواهد بود.

لینک کوتاه : https://hesaberoz.ir/?p=1487

برچسب ها

ثبت دیدگاه

مجموع دیدگاهها : 0در انتظار بررسی : 0انتشار یافته : 0
قوانین ارسال دیدگاه
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در پایگاه خبری منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.